AİHM Benham İngiltere kararı

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine göre ( Engel Hollanda 23 Kasım 1976 tarihli karar, A serisi no: 22) kanunun emrinden kaynaklanan borç ifadesi, bir kimsenin o zamana kadar yerine getirmeyi ihmal ettiği belli ve somut bir borç veya edimi yerine getirmeye zorlanması amacıyla hapsedilmesini anlatmaktadır.
Benham-İngiltere kararı, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin (AİHS 5/1b) yasanın koyduğu bir yükümlülüğün yerine getirilmesini sağlamak için bir kimsenin usulüne uygun olarak yakalanması veya tutulması hükmünü yorumladığı kararlardan biridir. Olayda, Benham bir vergiyi ödemez ve mahkemece bir ödeme emri çıkarılır ödemenin yapılmaması üzerine haciz işlemleri başlar fakat evinde haczi kabil herhangi bir mal, eşya bulunamaz. Takip mercii sulh ceza mahkemesine başvurarak hapsen tazyik kararı talep eder.

Mevzuata göre mahkemenin hapse karar verebilmesi için ilgiliyi huzuruna çağırarak kasten veya ihmal yoluyla ödemediğini tespit etmesi gereklidir. Mahkeme Benham'ın işsiz olduğunu, işsizlik yardımı talebinde bulunduğunu ancak çalışmayı reddettiği için yardım yapılmadığını belirler.
Mahkeme çalışsaydı vergiyi ödeyebilecek paraya sahip olabileceği, çalışmayı reddettiği için cezalandırılabilir ihmal içinde bulunduğu sonucuna vararak, ödemeyi kabul ettiği an tahliyesi şartıyla 30 gün hapsine karar verir. Benham AİHS 5/1 ve 5/5 ile 6. maddelerinin ihlali iddiasıyla Avrupa İnsan Hakları Komisyonuna başvurur, Komisyon 5.maddenin 1. paragrafının ihlal edildiğini kabul eder. Bu kabul özellikle Benham'ın ödemezliğinin iradi olmadığı gerekçesine dayanmaktadır olaydaki iç hukuk hükmüne göre ilgilinin ödeme durumunda olduğu halde ödemeyi kasden veya ihmal yoluyla reddetmesi gerekir.
Bu kısa açıklama ile şu sonuca varılabilir: karşılıksız çek nedeni ile hapisle zorlama bir ceza kuralı olarak nitelendirilmiştir, kanuna dayanan bir borcun yerine getirilmemesi halinde hapis cezası veya hapisle zorlama uygulaması failin kast veya ihmaline dayandırılmalıdır.